Zażalenie na postanowienie sądu w przedmiocie niedopuszczalności drogi sądowej w sprawie zwrotu opłaty recyklingowej

W dniu wczorajszym tj. w dniu 3 lutego 2014 roku zostało złożone zażalenie na postanowienie sądu w przedmiocie niedopuszczalności drogi sądowej w sprawie zwrotu opłaty recyklingowej.
Dla szerszego grona zainteresowanych osób przedstawiamy pokrótce zarzuty zażalenia. Niestety mimo oczywistej bezprawności pobierania opłat recyklingowych w wysokości 500,-zł przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, powtarza się sytuacja taka jak z kartami pojazdów i początkowego odrzucania pozwów z uwagi na “niedopuszczalność drogi sądowej”.
Wszystkie podmioty pragnące skarżyć te postanowienia czy to bezpośrednio czy też przez swoich pełnomocników muszą zwrócić uwagę na jeden ważny aspekt sprawy mianowicie NFOŚiGW odmawia zwrotu opłaty w trybie cywilnoprawnym, nie wydając decyzji administracyjnej.

Dopuszczalność drogi sądowej w sprawie należy domniemywać (art. 2 k.p.c.) i rozumieć ją stosunkowo szeroko, na co wskazuje bogate orzecznictwo Sądu Najwyższego. W konsekwencji musi istnieć konkretny przepis prawa, który wprost wyznacza dla sprawy drogę administracyjną, jako wyłączną. Takiego wskazania dla spraw związanych z opłatami za kartę pojazdu brak w powołanych przez pozwanego przepisach. Niezależnie od tego nie jest uzasadnione odrzucenie pozwu z uwagi na niedopuszczalność drogi sądowej w sprawie nie mającej cech sprawy cywilnej, ale w której powód przedstawił okoliczności i zdarzenia, które mogą stanowić cywilnoprawne źródło jego żądań (tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 24 czerwca 2010 roku w sprawie IV CSK 554/09. Lex nr 738131). Powód swoje roszczenie oparł na instytucji nienależnego świadczenia.

Z tytułu naruszenia prawa unijnego wchodzi w grę odpowiedzialność odszkodowawcza. Powód jednak wybrał drogę postępowania sądowego w oparciu o teeść art. 405 i n. kc. Pozostaje to w zgodności ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 2 czerwca 2010 roku (sygn. akt III CZP 37/10, OSNC 2011/1/2, LEX nr 578583,Biul.SN 2010/6/9).

W doktrynie i orzecznictwie uznaje się obecnie, że dopuszczalność drogi sądowej zależy od treści żądania powoda, tj. od rodzaju zgłoszonego roszczenia i okoliczności faktycznych mających to żądanie uzasadniać. Przedmiotem oceny może być jedynie twierdzenie powoda o istnieniu lub nieistnieniu określonej normy indywidualnej przedstawione sądowi w celu uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia, a droga sądowa zachodzi wówczas, gdy sformułowane przez powoda roszczenia mają cywilnoprawny charakter, jak też w sytuacji, w której wskazane zdarzenia prawne mogą być uznane za źródło stosunków cywilnoprawnych. Badanie drogi sądowej nie może prowadzić do oceny istnienia roszczenia oraz łączącego strony stosunku prawnego, przy czym bez znaczenia dla zagadnienia drogi sądowej jest przesądzenie, że powoływane przez stronę zdarzenia są fikcyjne lub w rzeczywistości nie rodzą skutków prawnych. Dominuje pogląd, że pojęcie drogi sądowej należy rozumieć szeroko i w zasadzie prawie każde roszczenie procesowe, sformułowane jako żądanie zasądzenia, ustalenia czy ukształtowania stosunku prawnego, niezależnie od jego merytorycznej zasadności, może by zaliczone jako należące do drogi sądowej. Analiza dopuszczalności drogi sądowej odnosi się do przedstawionego stanu faktycznego, z którym powód wiąże swoje roszczenie, przy czym jeśli w świetle twierdzeń powoda pomiędzy nim i stroną przeciwną zaszły zdarzenia, które wyczerpują hipotezę określonej normy cywilnoprawnej, to niezależnie od wyniku procesowej weryfikacji takiego twierdzenia pod kątem zgodności z rzeczywistym stanem faktów i niezależnie od możności subsumowania ustalonego stanu faktycznego pod normę prawa cywilnego, uznaje się, że droga sądowa jest dopuszczalna.

Jednocześnie ocena dopuszczalności drogi sądowej dokonywana jest w oderwaniu od sposobu obrony pozwanego czy rodzaju podnoszonych przez niego zarzutów.

Przy rozróżnianiu kryteriów sprawy cywilnej w orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentuje się, że konstrukcja prawna sprawy cywilnej oparta jest na kryterium materialnoprawnym, tj. charakteru danego stosunku prawnego i na kryterium formalnym, wyrażającym się w przekazaniu określonej sprawy do zakresu działania sądów powszechnych. W sensie materialnoprawnym sprawami cywilnymi są sprawy, w których ochrona prawna jest przewidziana ze względu na stan prawny oraz prawa i obowiązki podmiotów stosunków prawnych o charakterze równorzędnym. Jeżeli źródłem roszczenia jest stosunek administracyjnoprawny, to sprawa nie ma charakteru cywilnego według kryterium materialnoprawnego, choć może podlegać rozpoznaniu na podstawie k.p.c. Przesądzającym elementem wskazującym na stosunek administracyjnoprawny jest występowanie organu państwowego lub społecznego wobec innego uczestnika z pozycji wykonywania władzy zwierzchniej w ramach zarządzającej działalności Państwa. Jednocześnie zwraca się także uwagę, że może się zdarzyć, że sprawa przedstawiona do rozstrzygnięcia przez sąd powszechny nie jest sprawą cywilną ani w ujęciu materialnym, ani formalnym, ani też nie jest sprawą toczącą się według przepisów kodeksu postępowania karnego, ale jednocześnie ustawa nie zastrzega dla jej rozpoznania właściwości sądu administracyjnego; wówczas, zgodnie z art. 177 Konstytucji RP, sprawę tę – mimo niedostatków unormowań prawnoprocesowych – rozpoznaje sąd powszechny w postępowaniu cywilnym. W takiej sprawie “nie cywilnej” z natury lub z woli ustawodawcy, ale nie będącej także sprawą karną, poszczególne instytucje procesu cywilnego są, w zależności od przedmiotu i charakteru żądania oraz konfiguracji podmiotowej, stosowane wprost, inne odpowiednio, a jeszcze inne przy wykorzystaniu analogii (tak: w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 04 kwietnia 2003 r. sygn. III CZP 11/03, LEX nr 78812, oraz w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 11 kwietnia 2008 r. sygn. II CSK 646/07, LEX nr 627208).

Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 grudnia 1983 r., IV CR 450/83 (OSPiKA 1984, nr 12, poz. 250), “w razie zbiegu roszczenia z czynu niedozwolonego z roszczeniem z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (art. 414 k.c.), uprawnionemu służy wybór: albo roszczenia przeciwko sprawcy czynu wyrządzającego szkodę, albo roszczenia przeciwko wzbogaconemu o wydanie korzyści majątkowej uzyskanej bez podstawy prawnej kosztem jego majątku. Zaspokojenie jednego z tych roszczeń zwalnia drugiego dłużnika od obowiązku świadczenia na rzecz wierzyciela”.

Korzystając z prawa wyboru sposobu realizacji przysługującego roszczenia powód oparł swe żądanie na podstawie przepisów o nienależnym świadczeniu (art. 410 § 2 k.c.). Przytoczone przez powoda okoliczności faktyczne uzasadniające to żądanie nie były przez stronę pozwaną kwestionowane (art. 229 k.p.c.).

Charakter tej sprawy wskazuje, że istnieje potrzeba jej rozpoznania przed sądem powszechnym z uwagi na zaistniały spór ponieważ powód nie uzyska ochrony sądowej przed innym organem niż sąd powszechny. Istnieje zatem , wynikające z art. 177 Konstytucji RP, domniemanie kompetencji sądów powszechnych w zakresie wymiaru sprawiedliwości.

Share and Enjoy !

0Shares
0 0
Ten wpis został opublikowany w kategorii nauka prawa, szkolenie prawników, zwrot opłaty recyklingowej i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *